j

Okres inkunabułów (1474–1500)

Okres druków XV wieku, czyli inkunabułów (z łac. in cunabulis = w kołysce, w pieluszkach). Najwcześniejsze druki, od czasu powstania warsztatu Johannesa Gutenberga do końca XV w., nazywane są też paleotypami. Funkcja, forma oraz technologia sporządzania czcionki, w zasadzie niezmienne przez pięćset lat, uzyskały swą postać podczas prac Johannesa Gutenberga (ok.1399–1468), już od czasów Renesansu zwanego ojcem drukarstwa. Po długotrwałych próbach wynalazca skonstruował aparat do odlewania czcionek trwałych, metalowych matryc, zapewniających powtarzalność identycznych precyzyjnych odlewów oraz opracował praktyczny sposób zestawiania kolumn tekstu i odbijania ich w odpowiedniej prasie. Największym i najbardziej znanym dziełem typograficznym Gutenberga była drukowana w latach 1452–1455 w Moguncji dwutomowa Biblia (tzw. 42-wierszowa) – pierwsza w Europie książka wydrukowana ruchomymi czcionkami. Zdecydowana większość inkunabułów miała na stronicach niezadrukowane miejsca pozostawione dla rubrykatorów i iluminatorów zdobiących druki ręcznie malowanymi inicjałami lub ornamentami. Na ziemiach polskich drukuje sześciu typografów w Krakowie, Wrocławiu, Gdańsku, Chełmnie Pomorskim i Malborku.